Sleutels, ID's en Surrogaat-sleutels

Een sleutelkolom heeft één functie: het koppelt een rij in de ene tabel aan de juiste rij in een andere tabel.

Wanneer het Datamodel CustomerID C003 ziet in een Sales-rij, volgt het de koppeling naar de Customers-tabel en vindt het de ene rij waar CustomerID ook C003 is. Van daaruit leest het de naam, regio en segment. Deze opzoekactie gebeurt automatisch — maar alleen als de sleutelkolom betrouwbaar is.

Twee voorwaarden moeten beide waar zijn:

• Uniek aan de dimensiekant: elke CustomerID in Customers moet precies één keer voorkomen;
• Overeenkomende waarden: de ID in Sales moet bestaan in Customers met dezelfde waarde en hetzelfde gegevenstype.

Als aan een van beide voorwaarden niet wordt voldaan, zal de relatie een fout geven of ongemerkt verkeerde resultaten opleveren.

Primaire sleutels en vreemde sleutels

Surrogaat-sleutels

Een surrogaat-sleutel is een nieuwe ID-kolom die je aanmaakt wanneer de brondata geen betrouwbare natuurlijke sleutel bevat. Je verzint de waarden zelf — ze komen niet uit het bronsysteem.

Wanneer maak je er een aan:

• Er bestaat geen ID-kolom in de brondata;
• De enige manier om een rij uniek te identificeren is door twee of meer kolommen te combineren;
• De natuurlijke sleutel is een label (een naam of beschrijving) in plaats van een stabiele identificatie.

Hoe maak je er een aan in Excel:

• Voeg een nieuwe kolom toe aan de linkerkant van de tabel. Geef deze een duidelijke naam: ProductID, CustomerID;
• Voer in de eerste gegevensrij in: ="P"&TEXT(ROW()-1,"000") — genereert automatisch P001, P002, P003;
• Kopieer de formule naar beneden over de hele kolom;
• Plakken speciaal → Waarden om de ID's als vaste tekst vast te zetten. Surrogaat-sleutels mogen geen formules blijven — rijen toevoegen of verwijderen zou ze anders herberekenen en breken.

Opdracht

Het belangrijkste doel in dit hoofdstuk is vertrouwd raken met het herkennen, begrijpen en aanmaken van primaire, vreemde en surrogaat-sleutels.

Je opdracht is om eerst de belangrijkste problemen met de sleutels in beide tabbladen van het werkboek te identificeren en oplossingen te overwegen.

Voor het tabblad 'Customers_Raw', beantwoord de volgende vragen:

• Is dit een fact- of dimensietabel? Waarom?
• Welke kolom(men), indien aanwezig, zouden mogelijk kunnen functioneren als een primaire of vreemde sleutel? Waarom?
• Als die er niet zijn, welke surrogaat-sleutel zou je voor deze tabel voorstellen?

Voor het tabblad 'SalesLines_Raw', beantwoord de volgende vragen:

• Is dit een fact- of dimensietabel? Waarom?
• Als het geen van beide is, welke stappen zou je ondernemen om dat te corrigeren?